Gelişimsel gerilik, bir çocuğun yaşına göre beklenen gelişim becerilerinden bir ya da birkaçında belirgin gecikme göstermesi durumudur. Bu gecikme; hareket, konuşma-dil, bilişsel, sosyal veya duygusal gelişim alanlarında ortaya çıkabilir.
Her çocuk kendi gelişim hızına sahiptir. Ancak bazı çocuklarda gelişim basamakları, yaşıtlarına kıyasla anlamlı ölçüde daha geç kazanılır. Gelişimsel gerilik, tek başına bir hastalık tanımı değil; altta yatan nedenlerin araştırılması gereken bir klinik durumdur.
Gelişimsel gerilik, bir ya da birden fazla alanda görülebilir:
Oturma, emekleme, yürüme gibi hareket becerileri
Konuşmaya geç başlama, kelime dağarcığının sınırlı olması
Öğrenme, dikkat, problem çözme becerileri
Göz teması kurma, iletişim başlatma, akran ilişkileri
Bazı çocuklarda yalnızca tek bir alan etkilenirken, bazı durumlarda birden fazla gelişim alanında gecikme birlikte görülebilir.
Belirtiler çocuğun yaşına ve etkilenen gelişim alanına göre değişebilir. Bazı bulgular erken dönemde fark edilirken, bazı çocuklarda okul çağına kadar belirginleşmeyebilir.
Sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
Bu belirtilerin birkaç ay boyunca devam etmesi ve çocuğun günlük işlevselliğini etkilemesi durumunda değerlendirme önerilir.
Gelişimsel geriliğin tek bir nedeni yoktur. Çoğu zaman birden fazla faktör birlikte rol oynar. Bazı durumlarda ise tüm incelemelere rağmen belirgin bir neden saptanamayabilir. Olası nedenler arasında:
yer alabilir. Gelişimsel gerilik; otizm spektrum bozukluğu, serebral palsi veya işitme kaybı gibi durumlarla birlikte görülebileceği gibi, bu tanılardan bağımsız olarak da ortaya çıkabilir.
Değerlendirme süreci; ayrıntılı öykü, fizik ve nörolojik muayene ile başlar. Çocuğun gelişim basamakları yaşına göre gözden geçirilir.
Gerekli görülen durumlarda:
planlanabilir. Hangi testlerin gerekli olduğu, çocuğun klinik özelliklerine göre belirlenir.
Aşağıdaki durumlarda değerlendirme için başvurulması önerilir:
Başvuru süreci genellikle çocuk hekimi veya çocuk nörolojisi değerlendirmesiyle başlar; gerekirse diğer uzmanlık alanlarıyla iş birliği yapılır.
Prof. Dr. Selahattin Katar, çocuk nörolojisi, epilepsi ve yenidoğan nörolojisi alanlarında uzun yıllara dayanan klinik ve akademik deneyime sahip bir hekimdir.
