Epilepsi, halk arasında bilinen adıyla sara hastalığı, beyindeki sinir hücrelerinin normal elektriksel aktivitesinin dışında, geçici ve tekrarlayıcı anormal elektriksel boşalımların oluşması sonucu ortaya çıkan nörolojik bir hastalıktır. Bu elektriksel aktivite değişiklikleri, farklı tiplerde nöbetlere yol açabilir.
Epilepsi, çocukluk çağında erişkinlere kıyasla daha sık görülür. Çocukluk döneminde ortaya çıkan epilepsiler; genetik yatkınlıklar, doğumsal beyin gelişim farklılıkları veya doğum öncesi ve sonrası dönemde beyni etkileyen bazı durumlarla ilişkili olabilir. Epilepsi, yenidoğan döneminden ergenlik çağına kadar yaşamın her döneminde ortaya çıkabilmektedir.
Çocukluk çağında epilepsiye yol açabilecek nedenler çeşitlilik gösterebilir. Bazı olgularda belirgin bir neden saptanamazken, bazı durumlarda altta yatan bir beyin etkilenmesi söz konusu olabilir. Çocuklarda epilepsinin olası nedenleri şunlardır:
Her epilepsi hastasında bu nedenlerden biri bulunmak zorunda değildir; bazı çocuklarda epilepsi nedeni belirlenemeyebilir.
Epilepsi belirtileri, nöbetin türüne ve beynin hangi bölgesinden kaynaklandığına göre değişiklik gösterebilir. Nöbetler her zaman şiddetli kasılmalar şeklinde olmak zorunda değildir; bazı nöbetler daha silik ve fark edilmesi zor olabilir.
Sık görülen epilepsi nöbet tipleri şunlardır:
Bu nöbetlerde beynin her iki yarısı etkilenir ve genellikle bilinç kaybı görülür.
Bu nöbetlerde elektriksel boşalım beynin belirli bir bölgesinde sınırlıdır.
Epilepsi tanısı, ayrıntılı bir hasta öyküsü ve nörolojik muayene ile başlar. Aileden alınan bilgiler, nöbetin nasıl başladığı, ne kadar sürdüğü ve sonrasında çocuğun durumu tanı açısından büyük önem taşır.
Tanıya yardımcı olabilecek başlıca yöntemler şunlardır:
Beyin MR incelemesi, epilepsiye yol açabilecek yapısal bir sorun (tümör, gelişimsel farklılık, eski hasar alanları gibi) olup olmadığını değerlendirmek amacıyla yapılır.
EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeden bir testtir. Nöbetlere özgü anormal beyin dalgalarının saptanmasına yardımcı olur ve epilepsi tipinin belirlenmesinde önemli rol oynar.
Epilepsi tedavisinde temel amaç, nöbetlerin kontrol altına alınması ve çocuğun günlük yaşamının olabildiğince normal şekilde sürdürülmesidir. Tedavi planı, epilepsinin türüne, çocuğun yaşına ve klinik özelliklerine göre belirlenir.
Uygun hastalarda epilepsi cerrahisi, vagus sinir stimülasyonu (VNS) veya ketojenik diyet gibi yöntemler değerlendirilebilir. Bu kararlar, ayrıntılı tetkikler ve multidisipliner değerlendirme sonrasında verilir.
Bazı çocuklarda, uygun ilaçlara rağmen nöbetler kontrol altına alınamayabilir. Bu durumda ileri değerlendirme yöntemleri gündeme gelir ve tedavi seçenekleri yeniden gözden geçirilir.
Epilepside ilk tercih genellikle ilaç tedavisidir. Birçok çocuk, uygun ilaç ve doz ayarlamasıyla nöbetsiz izlenebilir. Tedavi sürecinde düzenli takip büyük önem taşır.
Bir epilepsi nöbeti sırasında ailelerin sakin kalması ve doğru müdahalede bulunması önemlidir.
Nöbet sırasında yapılması gerekenler:
Prof. Dr. Selahattin Katar, çocuk nörolojisi, epilepsi ve yenidoğan nörolojisi alanlarında uzun yıllara dayanan klinik ve akademik deneyime sahip bir hekimdir.
